ՎԵՐԼՈՒԾԱԿԱՆՆԵՐ // 

Կրոնական կազմակերպությունների դերը երեխայի սեռի խտրական ընտրության դեմ պայքարում

23.02.2017

Ավանդական դեր, նոր կարիքներ

Մարդ­կա­յին կյան­քը արժ­ևո­րե­լու և­ ի­մաս­տա­վո­րե­լու գոր­ծում կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րը ռազ­մա­վա­րա­կան դե­րա­կա­տա­րում ու­նեն, որն ա­ռա­վել կար­ևոր­վում է ըն­տա­նի­քի, ծնե­լիութ­յան, ա­ռող­ջութ­յան, բռնութ­յան և ­հա­մայն­քա­յին խնդիր­նե­րի հա­մա­տեքս­տում, ինչ­պես նաև բնակ­չութ­յան և ­զար­գաց­ման ժա­մա­նա­կա­կից մար­տահ­րա­վեր­նե­րին ըն­դա­ռաջ: Պտ­ղի սե­ռի խտրա­կան ընտ­րութ­յան մար­տահ­րա­վե­րին հա­ջո­ղութ­յամբ դի­մա­կա­յե­լու ե­րաշ­խիք­նե­րից կար­ևո­րա­գույ­նը հա­մայն­քում հան­րա­յին կար­ծիք ձևա­վո­րող ա­ռաջ­նորդ­նե­րի, այդ թվում կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րի, ռազ­մա­վա­րա­կան հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­յունն է: ­Փոխ­կա­պակց­վա­ծութ­յան ներ­կա պայ­ման­նե­րում հրա­մա­յա­կան է դառ­նում կրո­նա­կան և ­քա­ղա­քա­ցիա­կան հա­սա­րա­կութ­յան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րի (ՔՀԿ), կա­ռա­վա­րութ­յան և ­զար­գաց­ման մի­ջազ­գա­յին գոր­ծըն­կեր­նե­րի ջան­քե­րի հա­մա­տե­ղու­մը: ­Սո­ցիա­լա­կան ցան­կա­լի փո­փո­խութ­յուն­նե­րի հաս­նե­լու հա­մար նրանք պետք է ձգտեն փոխ­գոր­ծակ­ցել, և ­միայն հա­մա­տեղ ջան­քե­րի արդ­յուն­քում հնա­րա­վոր կլի­նի հա­յաս­տան­յան հա­սա­րա­կութ­յու­նում, հա­մայնք­նե­րում և­ ըն­տա­նիք­նե­րում գեն­դե­րա­յին հա­վա­սա­րակշ­ռութ­յուն ա­պա­հո­վել վե­րար­տադ­րո­ղա­կան ո­րո­շում­ներ կա­յաց­նե­լիս: Ն­ման հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­յուն կա­րող է ձևա­վոր­վել այն ար­ժեք­նե­րի, ա­վան­դույթ­նե­րի ու հա­վա­տամ­քի հի­ման վրա, ո­րոնք ըն­կած են նաև մի շարք հիմ­նա­րար ի­րա­վունք­նե­րի հիմ­քում: Այն կա­րող է խարսխ­վել նաև մար­դու ար­ժա­նա­պատ­վութ­յան և ­մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի հա­մընդ­հա­նուր տես­լա­կա­նի վրա: ­Կա­նանց նկատ­մամբ բռնութ­յու­նը, նե­րառ­յալ դրա վա­տա­գույն դրսևո­րու­մը՝ աղ­ջիկ ե­րե­խա­յի ման­կաս­պա­նութ­յու­նը, մար­դու ար­ժա­նա­պատ­վութ­յան, հետ­ևա­բար մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի խախ­տում է:

Հա­յաս­տան­յան կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­ներն ա­ռանց­քա­յին դեր են ու­նե­ցել պտղի սե­ռի ընտ­րութ­յան խնդրի շուրջ լռութ­յու­նը խախ­տե­լու և ­տա­բու­նե­րը շրջան­ցե­լու գոր­ծում: ­Հա­յաս­տա­նում կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­ներն այ­սօր էլ շա­րու­նա­կում են ծա­ռա­յել որ­պես հա­մայն­քա­յին կենտ­րոն­ներ, ո­րոնք հան­րա­յին հար­գանք վա­յե­լող ինս­տի­տուտ­ներ են և­ ընտր­ված քա­ղա­քա­կան ա­ռաջ­նորդ­նե­րի և ­քա­ղա­քա­կա­նութ­յուն մշա­կող­նե­րի հետ միա­սին դաս­վում են ա­ռաջ­նորդ­նե­րի շար­քում: Ն­րանք ջա­տա­գովն են մար­դա­կենտ­րոն ո­լոր­տա­յին քա­ղա­քա­կա­նութ­յուն­նե­րի մշակ­ման, և­ այդ իսկ պատ­ճա­ռով կրո­նա­կան ա­ռաջ­նորդ­նե­րը և կ­րո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րը պետք է դի­տարկ­վեն ոչ թե որ­պես խնդրա­հա­րույց դե­րա­կա­տար­ներ, այլ խնդրի լուծ­ման շա­հագր­գիռ կողմ: Ն­րանց դերն ա­ռանց­քա­յին է հա­մայն­քա­յին նոր­մե­րի վրա ազ­դե­լու ա­ռու­մով, ինչ­պես նաև պտղի սե­ռի խտրա­կան ընտ­րութ­յան պատ­ճառ­նե­րի և ­հետ­ևանք­նե­րի վե­րա­բեր­յալ հան­րա­յին ի­րա­զեկ­վա­ծութ­յան մա­կար­դա­կը բարձ­րաց­նե­լու և­ այն­պի­սի մի­ջա­վայր ստեղ­ծե­լու հար­ցում, ո­րը կնպաս­տի գեն­դե­րա­յին հա­վա­սա­րակշռ­ված վե­րար­տադ­րո­ղա­կա­նութ­յան և­ ընդ­հան­րա­պես խտրա­կա­նութ­յու­նից զերծ մշա­կույթ ձևա­վո­րե­լուն: ­Բա­ցի ծա­ռա­յութ­յուն­նե­րի մա­տուց­ման մի­ջո­ցով կա­նանց դեմ բռնութ­յանն ար­ձա­գան­քե­լու դե­րա­կա­տա­րու­մից, կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րին անհ­րա­ժեշտ է ա­ջակ­ցել, որ­պես­զի նրանք կա­րո­ղա­նան ամ­բող­ջութ­յամբ օգտ­վել ի­րենց յու­րա­հա­տուկ կար­գա­վի­ճա­կից՝ որ­պես ազ­դե­ցիկ դե­րա­կա­տար­ներ, ո­րոնք կա­րող են կան­խել բռնութ­յու­նը և ­մաս­նա­վո­րա­պես պտղի սե­ռի խտրա­կան ընտ­րութ­յու­նը: ­Վիր­տո­ւալ կամ ի­րա­կան ա­պա­հով տա­րած­քի կա­րիք կա, որ­տեղ հնա­րա­վոր կլի­նի ա­նար­գելք քննար­կել այն­պի­սի բարդ և զ­գա­յուն խնդիր­ներ, ինչ­պի­սիք են տղա­յի նա­խա­պատ­վութ­յու­նը և ­վե­րար­տադ­րո­ղա­կան ո­րո­շում­նե­րը: ­Տի­րա­պե­տե­լով հա­մա­պա­տաս­խան կա­րո­ղութ­յուն­նե­րի՝ կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րը կա­րող են նման ի­րա­կան սո­ցիա­լա­կան և ­հոգ­ևոր տա­րածք­ներ ա­ռա­ջար­կել ըն­տա­նիք­նե­րին, կա­նանց ու տղա­մարդ­կանց:

Կա­ռա­վա­րութ­յան, քա­ղա­քա­ցիա­կան հա­սա­րա­կութ­յան և ­զար­գաց­ման մի­ջազ­գա­յին հա­մայն­քի ա­ռանց­քա­յին դե­րա­կա­տար­նե­րը այս ա­մե­նը գի­տակ­ցե­լով պետք է ար­ձա­գան­քեն կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րի բարձ­րա­ձայ­նած կրթա­կան և ­կա­րո­ղութ­յուն­նե­րի զար­գաց­ման կա­րիք­նե­րին, այդ թվում՝ ա­ջակ­ցեն փաս­տե­րի, վի­ճա­կագ­րութ­յան և ­հե­տա­զո­տութ­յուն­նե­րի արդ­յունք­նե­րի վրա հիմն­ված ընդ­հա­նուր մո­տե­ցում­ներ ձևա­վո­րե­լու հա­մար անհ­րա­ժեշտ կա­րո­ղութ­յուն­նե­րի զար­գաց­մա­նը: Կ­րո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րը կա­րիք ու­նեն նաև կա­րո­ղութ­յուն­նե­րի, ո­րոնք հնա­րա­վո­րութ­յուն կըն­ձե­ռեն տար­բեր ի­րա­վի­ճակ­նե­րում բա­ցա­հայ­տել պտղի սե­ռի խտրա­կան ընտ­րութ­յան պատ­ճառ­նե­րը, հետ­ևանք­ներն ու խնդիր­ներն ընդ­հան­րա­պես, ինչ­պես նաև փո­խան­ցել ձևա­վոր­ված գի­տե­լիքն ու պրակ­տի­կան: Ա­վե­լին, հիմ­նա­կան դե­րա­կա­տար­նե­րը պետք է կամր­ջեն կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րի, մա­մու­լի և ­շա­հագր­գիռ այլ կա­ռույց­նե­րի միջև հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­յան բա­ցե­րը՝ հան­րա­յին ի­րա­զեկ­ման, ինչ­պես նաև հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­յան նոր հնա­րա­վո­րութ­յուն­ներ ստեղ­ծե­լու նպա­տա­կով:

Ներ­կա­յում, հա­ջող­ված փոխ­գոր­ծակ­ցութ­յուն է ձևա­վոր­վել հա­սա­րա­կա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րի կոն­սոր­ցիու­մի գոր­ծու­նեութ­յան շրջա­նակ­նե­րում, ո­րը հա­մա­կար­գում է ­Մարդ­կա­յին զար­գաց­ման մի­ջազ­գա­յին կենտ­րո­նը (ՄԶՄԿ)՝ Եվ­րո­պա­կան միութ­յան և ­Հա­յաս­տա­նում ՄԱԿ-ի բնակ­չութ­յան հիմ­նադ­րա­մի ա­ջակ­ցութ­յամբ: ­Կոն­սոր­ցիու­մին հա­ջող­վել է կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րին ներգ­րա­վել «­Տե­ղա­կան մաս­նակ­ցութ­յան և­ ոչ խտրա­կա­նութ­յան» փոր­ձի և ­գի­տե­լի­քի փո­խա­նակ­ման ցան­ցի աշ­խա­տանք­նե­րում, ո­րի ա­վե­լի քան 400 ան­դամ­նե­րը տե­ղա­կան գոր­ծիչ­ներ են, ո­րոնք ակ­տի­վո­րեն մաս­նակ­ցում են պտղի սե­ռի խտրա­կան ընտ­րութ­յան դեմ պայ­քա­րին հան­րա­պե­տութ­յան ողջ տա­րած­քում: ­Հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­յունն ամ­րապնդ­վում է նաև հան­րա­յին ի­րա­զեկ­ման և ­քա­րո­զար­շավ­նե­րի մի­ջո­ցով, ո­րոնք անդ­րա­դառ­նում են պտղի սե­ռի խտրա­կան ընտ­րութ­յան, տղա­յի ե­րե­խա­յի նա­խա­պատ­վութ­յան, ծնե­լիութ­յան ցածր մա­կար­դա­կի և ­վե­րար­տադ­րո­ղա­կան տեխ­նո­լո­գիա­նե­րի կի­րառ­ման է­թի­կա­կան խնդիր­նե­րին: Այս փորձն օգ­տա­կար կա­րող է լի­նել խնդրով զբաղ­վող շա­հագր­գիռ կող­մե­րի հա­մար՝ կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րին ա­ջակ­ցութ­յուն տրա­մադ­րե­լու գոր­ծում ջան­քե­րը հա­մախմ­բե­լու ա­ռու­մով, հատ­կա­պես՝ առ­կա գի­տե­լիք­նե­րը տա­րա­ծե­լու և ­կա­րո­ղութ­յուն­նե­րը զար­գաց­նե­լու մի­ջո­ցով: Այս աշ­խա­տան­քը մաս­նակ­ցա­յին, և ­շա­րու­նա­կա­կան բնույթ պետք է ու­նե­նա՝ թե՛ բնակ­չութ­յան հետ ընդ­հան­րա­պես, թե՛ ա­ռա­վել խո­ցե­լի սո­ցիա­լա­կան խմբե­րի հետ: Վս­տա­հե­լի և ­տե­ղայ­նաց­ված փաս­տե­րի և ­տե­ղե­կատ­վութ­յան տրա­մադ­րու­մը, ինչ­պես նաև հե­տա­զո­տա­կան և ­տեխ­նի­կա­կան ա­ջակ­ցութ­յու­նը՝ միտ­ված կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րի գի­տե­լիք­նե­րի և ­կա­րո­ղութ­յուն­նե­րի զար­գաց­մա­նը, կա­րող է դառ­նալ այն օ­ժան­դա­կութ­յու­նը, ին­չը թույլ կտա կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րին ա­ջակ­ցել ի­րենց հա­մայնք­նե­րին՝ խնդրի վե­րա­բեր­յալ պատ­շաճ ու­ղերձ­ներ ա­ռա­ջար­կե­լով և­ արդ­յու­նա­վետ կեր­պով մա­տու­ցե­լով ծա­ռա­յութ­յուն­ներ:

Բազ­մա­կողմ հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­յուն

Կ­րո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րին՝ սո­ցիա­լա­կան ո­լոր­տի քա­ղա­քա­կա­նութ­յան ի­րա­կա­նաց­ման ըն­թաց­քում հա­մա­պա­տաս­խան պրակ­տի­կա­յի ձևա­վոր­ման գոր­ծում ա­ջակ­ցութ­յուն ցու­ցա­բե­րե­լը, ման­րա­մաս­նո­րեն մշակ­ված գործ­նա­կան կա­նոն­նե­րի և­ ան­մի­ջա­կա­նո­րեն հով­վա­կան գոր­ծու­նեութ­յամբ զբաղ­վող կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի հա­մար խնդրին վե­րա­բե­րող օ­րի­նա­կե­լի, ա­ռօ­րեա­կան օ­րի­նակ­նե­րի տրա­մադ­րու­մը կա­րող է օգ­տա­կար լի­նել խնդրին ար­ձա­գան­քե­լու հա­մա­տեքս­տում: Օ­ժան­դա­կե­լով կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րին ըն­տա­նի­քին ա­ջակ­ցե­լու գոր­ծա­ռույ­թում նո­րա­րա­րա­կան գոր­ծի­քա­կազ­մի ներդր­ման և ­կի­րառ­ման հար­ցում՝ հնա­րա­վոր է դառ­նում մե­ծաց­նել կա­ռա­վա­րու­թան և ՔՀԿ-նե­րի կող­մից ի­րա­կա­նաց­վող ծրագ­րե­րի արդ­յու­նա­վե­տութ­յու­նը:

Այս գոր­ծիք­նե­րը պետք է ա­ռա­ջար­կեն, թե գործ­նա­կա­նում ինչ­պես կա­րե­լի է ար­ծար­ծել վե­րար­տադ­րո­ղա­կան ի­րա­վունք­նե­րի, ծնե­լիութ­յան, կա­նանց ի­րա­վունք­նե­րի և­ ոչ խտրա­կա­նութ­յան խնդիր­նե­րի ա­ռա­վել բարդ հար­ցե­րը: Այս գոր­ծիք­նե­րի մշակ­ման ըն­թաց­քում պետք է ի մի բե­րել խնդրով գոր­ծա­նա­կա­նում զբաղ­վող բո­լոր դե­րա­կա­տար­նե­րի փոր­ձը, տե­ղայ­նաց­ված գի­տե­լիքն ու ժա­մա­նա­կա­կից մե­թոդ­նե­րը: Ս­րանք կա­րող են ար­ժե­քա­վոր ռե­սուրս լի­նել այն հոգ­ևո­րա­կան­նե­րի և կ­րո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րի այլ ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի հա­մար, ո­րոնք շա­հագրգռ­ված են ա­վե­լի լավ ճա­նա­չե­լու ի­րենց հետ­ևորդ­նե­րին և ­ձեռք բե­րե­լու հմտութ­յուն­ներ՝ խնդրին ա­վե­լի արդ­յու­նա­վե­տո­րեն անդ­րա­դառ­նա­լու հա­մար: Ն­ման ա­ջակ­ցութ­յու­նը կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րին կա­ռա­ջար­կի մո­տե­ցում­նե­րի հար­թակ, ո­րի հի­ման վրա նրանք կա­րող են ձևա­վո­րել, կի­րա­ռել և ­տա­րա­ծել սե­փա­կան հա­ջող­ված պրակ­տի­կան:

Հա­յաս­տան­յան կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­ներն ար­դեն իսկ ՔՀԿ-նե­րի և ­զար­գաց­ման մի­ջազ­գա­յին գոր­ծըն­կեր­նե­րի հետ հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­յան հա­ջող­ված փորձ ու­նեն, ո­րի արդ­յուն­քում մշակ­վել են բնակ­չութ­յան և ­զար­գաց­ման խնդիր­նե­րի ար­ձա­գանք­ման նո­րա­րա­րա­կան գոր­ծիք­ներ, ո­րոնց նպա­տակն էր դյու­րաց­նել սո­ցիա­լա­կան փո­փո­խութ­յուն­նե­րը: ­Մաս­նա­վո­րա­պես, ՄԱԿ-ի բնակ­չութ­յան հիմ­նադ­րա­մի հա­յաս­տան­յան ներ­կա­յա­ցուց­չութ­յու­նը, ՄԶՄԿ-ն, Ե­կե­ղե­ցի­նե­րի հա­մաշ­խար­հա­յին խորհր­դի հա­յաս­տան­յան մի­ջե­կե­ղե­ցա­կան Կ­լոր սե­ղան հիմ­նադ­րա­մը և­ այլ դե­րա­կա­տար­ներ արդ­յու­նա­վե­տո­րեն հա­մա­գոր­ծակ­ցե­լով կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րի հետ, մշա­կել և ­կի­րա­ռել են ըն­տա­նե­կան բռնութ­յան դեմ պայ­քա­րի ու­ղե­ցույց կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րի հա­մար: Ն­մա­նա­տիպ գոր­ծիք­նե­րը և ­հա­մա­պա­տաս­խան կա­րո­ղութ­յուն­նե­րը, հատ­կա­պես ­Հայ Ա­ռա­քե­լա­կան Ե­կե­ղե­ցու սպա­սա­վոր­նե­րին ուղղ­ված, պետք է հիմն­ված լի­նեն այն ա­ռա­ջարկ­նե­րի վրա, ո­րոնք վե­րա­բե­րում են վեր­ջին տա­րի­նե­րին հա­ճա­խա­կի և­ ակ­տի­վո­րեն քննարկ­վող քա­ղա­քա­կա­նութ­յան և պ­րակ­տի­կա­յի ձևա­վոր­ման և ­փո­փո­խութ­յան խնդիր­նե­րին։ Ն­ման խնդիր­նե­րի շրջա­նա­կը նե­րա­ռում է ա­մուս­նութ­յունն ու ­Սուրբ Պ­սա­կը, ա­մուս­նա­լու­ծութ­յու­նը, վե­րար­տադ­րո­ղա­կան ո­րո­շում­ներն ու ծնե­լիութ­յու­նը, քրիս­տո­նեա­կան է­թի­կան և ­վե­րար­տադ­րո­ղա­կան տեխ­նո­լո­գիա­նե­րի կի­րա­ռու­մը, ըն­տա­նի­քը, այդ թվում՝ ազ­գակ­ցա­կան կա­պե­րը, դե­րե­րը, վե­րար­տադ­րո­ղա­կան ի­րա­վունք­նե­րը, մոր, հոր և­ ե­րե­խա­նե­րի ի­րա­վունք­նե­րը, ըն­տա­նե­կան բռնութ­յու­նը, պա­տիվն ու պա­տաս­խա­նատ­վութ­յու­նը, տնտե­սա­կան խնդիր­նե­րը, ծնող­ներն ու ե­րե­խա­նե­րը, աղ­ջիկ և տ­ղա ե­րե­խա­նե­րի հա­վա­սար արժ­ևո­րու­մը:

Ժա­մա­նա­կա­կից գի­տե­լիք, հմտութ­յուն­ներ և ­տե­ղայ­նաց­ված գոր­ծիք­ներ

Պտ­ղի սե­ռի խտրա­կան ընտ­րութ­յու­նը կան­խե­լուն ուղղ­ված հոգ­ևոր ար­ձա­գանք­նե­րը կա­րող են նշա­նա­կա­լի ազ­դե­ցութ­յուն ու­նե­նալ ո­րո­շա­կի կրո­նա­կան հա­մայնք­նե­րում: ­Չա­փա­զանց կար­ևոր է պտղի սե­ռի խտրա­կան ընտ­րութ­յան վե­րա­բեր­յալ մի­ֆե­րի և ­փաս­տե­րի ներ­կա­յա­ցու­մը, ինչ­պես նաև խնդրի շուրջ աստ­վա­ծա­բա­նա­կան մտո­րում­նե­րը: ­Հոգ­ևո­րա­կան­նե­րի հա­մար նա­խա­տես­ված գոր­ծի­քա­կազ­մը պի­տի պա­տաս­խա­նի այն­պի­սի հար­ցե­րի, ինչ­պի­սիք են.

ին­չո՞ւ է հա­սա­րա­կութ­յու­նում և­ ըն­տա­նիք­նե­րում առ­կա պտղի սե­ռի խտրա­կան ընտ­րութ­յան խնդի­րը.

ի՞նչ հետ­ևանք­ներ կա­րող է ու­նե­նալ պտղի սե­ռի խտրա­կան ընտ­րութ­յու­նը հա­սա­րա­կութ­յու­նում, հա­մայնք­նե­րում և­ ըն­տա­նիք­նե­րում.

ո­րո՞նք են պտղի սե­ռի խտրա­կան ընտ­րութ­յան պատ­ճառ­նե­րը.

ով­քե՞ր են պտղի սե­ռի խտրա­կան ընտ­րութ­յուն կա­տա­րում.

ե՞րբ է տե­ղի ու­նե­նում պտղի սե­ռի խտրա­կան ընտ­րութ­յուն.

հա­մայն­քի ո՞ր ըն­տա­նիք­նե­րում են հակ­ված ընտ­րել պտղի սե­ռը.

ի՞նչ է պտղի սե­ռի խտրա­կան ընտ­րութ­յունն ի­րա­վա­կան հար­թութ­յու­նում. ին­չո՞ւ պետք է կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րը ներգ­րավ­վեն պտղի սե­ռի խտրա­կան ընտ­րութ­յան դեմ պայ­քա­րում.

ինչ­պե՞ս շա­րու­նա­կել խնդրի կանխ­ման աշ­խա­տանք­նե­րը աշ­խար­հիկ և կ­րո­նա­կան տե­սանկ­յուն­նե­րից.

ի՞նչ կա­րե­լի է ա­նել. ինչ­պի­սի՞ պայ­ման­ներ պետք է ա­պա­հո­վել, որ­պես­զի ըն­տա­նիք­նե­րում և ­հա­մայնք­նե­րում պտղի սե­ռի խտրա­կան ընտ­րութ­յու­նը կան­խե­լուն միտ­ված աշ­խա­տանք­ներն ի­րա­կա­նաց­վեն արդ­յու­նա­վե­տո­րեն:

Անհ­րա­ժեշտ է, որ­պես­զի նման գոր­ծիք­նե­րի մշակ­ման հիմ­քում ըն­կած լի­նեն հա­մա­պա­տաս­խան սո­ցիա­լա­կան տե­սութ­յուն­ներ, քրիս­տո­նեա­կան վար­դա­պե­տութ­յունն ընդ­հան­րա­պես, և ­Հայ Ա­ռա­քե­լա­կան Ե­կե­ղե­ցու վար­դա­պե­տութ­յու­նը մաս­նա­վո­րա­պես։ Այս ա­ռու­մով, հատ­կա­պես կար­ևոր է ա­ռանձ­նաց­նել եր­կու աստ­վա­ծա­բա­նա­կան և կ­րո­նա­կան խնդիր՝ աղ­ջիկ ե­րե­խա­յի և կ­նոջ արժ­ևո­րու­մը և­ ոչ խտրա­կա­նութ­յու­նը քրիս­տո­նեա­կան դա­վա­նան­քի տե­սանկ­յու­նից: Անհ­րա­ժեշտ է նաև քննար­կել ա­մուս­նութ­յան և ­հա­րա­կից մի շարք այլ հաս­կա­ցութ­յուն­նե­րի բնույ­թը, նե­րառ­յալ ծնող­նե­րի ընտ­րութ­յան, տղա­յի նա­խա­պատ­վութ­յան և ծ­նե­լիութ­յան հար­ցե­րը, ո­րոնք ուղ­ղա­կիո­րեն առնչ­վում են ա­ռանց բժշկա­կան ցուց­ման պտղի սե­ռի ընտ­րութ­յան հետ: ­Կան նաև բազ­մա­թիվ այլ հար­ցեր, ո­րոնց անհ­րա­ժեշտ է անդ­րա­դառ­նալ, այդ թվում՝ հա­վատ­քի կո­րուս­տը, մար­դու ա­րա­րումն Աստ­ծո կեր­պա­րով, Աստ­ծո ու­ժը՝ փո­խե­լու մար­դու վար­քը և պտ­ղի սե­ռի ընտ­րութ­յան և ­սո­ցիա­լա­կան ար­դա­րութ­յան միջև կա­պը:

Անհ­րա­ժեշտ է հոգ­ևո­րա­կան­նե­րին ա­ջակ­ցել ձևա­վո­րե­լով այն­պի­սի կա­րո­ղութ­յուն­ներ, ին­չը նրանց հնա­րա­վո­րութ­յուն կըն­ձե­ռի հա­մայն­քում և­ ե­կե­ղե­ցա­կան ծխում բա­ցա­հայ­տել պտղի սե­ռի խտրա­կան ընտ­րութ­յան վաղ նշան­նե­րը: ­Հոգ­ևո­րա­կան­նե­րին անհ­րա­ժեշտ են գոր­ծիք­ներ, ո­րոնք կօգ­նեն ար­ձա­գան­քել մի շարք կար­ևոր խնդիր­նե­րի, օ­րի­նակ՝ ի՞նչ ա­նել, երբ մե­կը ա­հա­զան­գում է, թե հան­դի­պել է պտղի սե­ռի խտրա­կան ընտ­րութ­յան դեպ­քի. ինչ­պե՞ս ան­հա­տա­կան խորհր­դատ­վութ­յուն ի­րա­կա­նաց­նել, այդ թվում՝ նա­խաա­մուս­նա­կան և ճգ­նա­ժա­մա­յին խորհր­դատ­վութ­յու­նը. ի՞նչ մե­խա­նիզմ­ներ կի­րա­ռել պտղի սե­ռի խտրա­կան ընտ­րութ­յու­նը արդ­յու­նա­վե­տո­րեն կան­խե­լու հա­մար և­ ինչ­պե՞ս հա­մո­զել մարդ­կանց:

Այս ա­ռու­մով անհ­րա­ժեշտ է գոր­ծել եր­կու մա­կար­դա­կում՝ ազ­գա­յին և ­հա­մայն­քա­յին: ­Հա­մա­գոր­ծաց­կութ­յու­նը և ­տար­բեր ցան­ցե­րին ան­դա­մակ­ցու­մը, հատ­կա­պես «­Տե­ղա­կան մաս­նակ­ցութ­յան և­ ոչ խտրա­կա­նութ­յան» փոր­ձի և ­գի­տե­լի­քի փո­խա­նակ­ման ցան­ցի հետ հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­յան ամ­րապն­դու­մը, էա­կան նշա­նա­կութ­յուն ու­նի կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րի հա­մար: ­Կար­ևո­րա­գույն խնդիր է նաև հոգ­ևո­րա­կան­նե­րին ա­ջակ­ցութ­յու­նը՝ խնդի­րը բարձ­րա­ձայ­նե­լու և դ­րան ար­ձա­գան­քե­լու, ինչ­պես նաև ի­րա­վա­կան սկզբունք­նե­րի հետ հա­մադ­րե­լու, անհ­րա­ժեշ­տութ­յան դեպ­քում ծխա­կան հա­մայն­քի ան­դամ­նե­րին հա­մա­պա­տաս­խան ծա­ռա­յութ­յուն­նե­րին հղե­լու և­ ըն­տա­նիք­նե­րին, կա­նանց և տ­ղա­մարդ­կանց հա­մա­պա­տաս­խան ռե­սուրս­նե­րի վե­րա­բեր­յալ ի­րա­զե­կե­լու գոր­ծում:

Ընդ­հա­նուր առ­մամբ, անհ­րա­ժեշտ է հոգ­ևո­րա­կան­նե­րին տրա­մադ­րել այն­պի­սի գոր­ծի­քա­կազմ, ո­րը հնա­րա­վո­րութ­յուն կըն­ձե­ռի նրանց ցույց տալ, որ պտղի սե­ռի խտրա­կան ընտ­րութ­յու­նը և­ աղ­ջիկ ե­րե­խա­յի հան­դեպ խտրա­կա­նութ­յունն ա­նըն­դու­նե­լի են: Կ­րո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րին անհ­րա­ժեշտ է ա­ջակ­ցել, որ­պես­զի նրանք կա­րո­ղա­նան ի­րենց հետ­ևորդ­նե­րին պար­զո­րոշ և ­մատ­չե­լի կեր­պով բա­ցատ­րել Ե­կե­ղե­ցու և ­հոգ­ևո­րա­կա­նութ­յան դիր­քո­րո­շումն այս խնդրի շուրջ: ­Կար­ևոր է հոգ­ևո­րա­կան­նե­րին օ­ժան­դա­կել ի­րենց ծխա­կան հա­մայնք­նե­րում սե­ռի ընտ­րութ­յան և խտ­րա­կա­նութ­յան խնդիր­նե­րի շուրջ քա­րո­զե­լու, ինչ­պես նաև մե­ծա­հա­սակ­նե­րի, դե­ռա­հաս­նե­րի և­ ե­րե­խա­նե­րի հա­մար հա­մա­պա­տաս­խան կրթա­կան ծրագ­րեր մշա­կե­լու հար­ցում: ­Կա­ռա­վա­րութ­յու­նը, ՔՀԿ-նե­րը և ­զար­գաց­ման մի­ջազ­գա­յին հա­մայն­քը պետք է ա­ջակ­ցեն հոգ­ևո­րա­կան­նե­րին, որ­պես­զի վեր­ջին­ներս բա­ցա­հայ­տեն, թե ի­րենց ծխա­կան հա­մայնք­ներն ինչ­պես կա­րող են ա­ջակ­ցել պտղի սե­ռի խտրա­կան ընտ­րութ­յու­նը կան­խե­լու ազ­գա­յին և ­հա­մայն­քա­յին ծրագ­րե­րի, ինչ­պես նաև ընդ­հան­րա­պես խտրա­կա­նութ­յան կանխ­մա­նը միտ­ված ծրագ­րե­րի ի­րա­կանց­մա­նը: ­Վեր­ջա­պես, անհ­րա­ժեշտ է հոգ­ևո­րա­կան­նե­րին ծա­նո­թաց­նել սե­ռի ընտ­րութ­յան առ­կա պրակ­տի­կա­յին առնչ­վող ի­րա­վա­կան դաշ­տին:

Հա­մա­ռո­տա­գի­րը մշակ­վել է «Պտ­ղի սե­ռի խտրա­կան ընտ­րութ­յան դեմ պայ­քար» ծրագ­րի շրջա­նակ­նե­րում 2016թ­-ի մար­տի 21-ին կա­յա­ցած «­Հոգ­ևոր ծա­ռա­յութ­յան գործ­նա­կան փորձն ու գոր­ծիք­նե­րը. հնա­րա­վո­րութ­յուն­ներ և ­մար­տահ­րա­վեր­ներ» թե­մա­յով հա­մա­տեղ քննարկ­ման մաս­նա­կից­նե­րի կող­մից ար­տա­հայտ­ված կար­ծիք­նե­րի հի­ման վրա: Քն­նարկ­մա­նը մաս­նակ­ցում էին ան­կախ վեր­լու­ծա­բան­ներ, պե­տա­կան պաշ­տոն­յա­ներ, մի­ջազ­գա­յին կա­ռույց­նե­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­ներ: Ծ­րա­գի­րը ֆի­նան­սա­վոր­վում է Եվ­րո­պա­կան միութ­յան կող­մից։

 

ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

11.04.2017

17.02.2017

Զանգվածային լրատվության առցանց միջոցներում սեռի ընտրության թեմայի մշտադիտարկում

Սույն համառոտագրի նպատակն է եղել վերլուծել մշտադիտարկված էլեկտրոնային լրատվամիջոցների նյութերը, որոնք լուսաբանել են պտղի սեռի խտրական ընտրության թեման, և ընդհանուր առմամբ կանանց և աղջիկների արժևորմանը վերաբերող հոդվածները: Մանրակրկիտ ուսումնասիրվել է էլեկտրոնային լրատվամիջոցների նյութերի բովանդակությունը՝ կանանց կամ տղամարդկանց վերաբերյալ ոչ ճշմարտացի, խեղաթյուրված կամ կանխակալ պնդումները կամ հաղորդումները բացահայտելու համար: Կատարվել է այս բոլոր հարցերի առանձին-առանձին վերլուծություն, չափագրում, ինչպես նաև առանձնացում, ինչը թույլ է տվել վերլուծել լրատվամիջոցի կողմից դիտավորությամբ կամ առանց դիտավորության կարծրատիպային լուսաբանման մակարդակը, որը հանգեցրել է հասարակության մեջ շրջանառվող կանխակալ մտքերի ազատ ներթափանցմանը ներս՝ վերահաստատելով առկա իրավիճակը:

 ավելին >>
24.08.2016

Իրական պատմություններ

Պատմությունները մշակվել են «Տեղական մասնակցության և ոչ խտրականության» փորձի և գիտելիքի փոխանակման ցանցի (Փոխցանց) անդամների մասնակցությամբ 2015-2016թթ. ընթացքում իրականացված աշխատանքային հանդիպումների ընթացքում:

 

 ավելին >>

ՏԵՍԱՆՅՈՒԹԵՐ

24.08.2016

Համայնքային քննարկումներ Երևանում ( մարզերում ՀՀ ՊՆ ծրագրերի շուրջ

Երևանում և 5 մարզերում իրականացրած հանրային քննարկման վերաբերյալ «Պոստֆակտում» հեռուստածրագրի տեսանյութը։

ՎԵՐՋԻՆ ՀՐԱՏԱՐԱԿՈՒՄՆԵՐԸ

04.05.2017

Սեռի հատկանիշով երեխայի խտրական ընտրության կանխարգելման նպատակով վաղ մանկության շրջանում երեխայի խնամքի և զարգացման ծառայությունների ընդլայնման պետական քաղաքականության վերլուծություն

Պետական քաղաքականության սույն վերլուծությունը մշակվել է Մարդկային զարգացման միջազգային կենտրոնի և «Պտղի սեռով պայմանավորված հղիության արհեստական ընդհատումների կանխարգելման ծրագրի» իրականացման նպատակով ստեղծված աշխատանքային խմբի միջև սերտ համագործակցության արդյունքում։ Այն հասարակության առջև ծառացած ամենավտանգավոր մարտահրավերների հաղթահարման գործում մասնագետների, հասարակական կազմակերպությունների, պետական մարմինների, զարգացման միջազգային գործընկերների և շահագրգիռ այլ կառույցների միջև համագործակցության հաջողված ջանքերից մեկն է վերջին տարիներին։ Վերլուծության զեկույցը և դրանում տեղ գտած տվյալները, տեղեկությունները, փաստերը, եզրակացություններն ու առաջարկները կդառնան երեխայի սեռի խտրական ընտրության դեմ պայքարի կարևորագույն խնդիրներից մեկի՝ աշխատուժում կանանցմասնակցության բարձրացմանը և ընտանեկան կյանքն ու աշխատանքը համադրելուն ուղղված՝ երեխայի վաղ մանկության շրջանի խնամքի ու զարգացման ծառայությունների համակարգի զարգացման պետական քաղաքականության մշակման և իրականացման, ծառայությունների մոդելների ներդրման, հետագա անելիքների ուրվագծման ամուր և հուսալի հիմքը։