ՎԵՐԼՈՒԾԱԿԱՆՆԵՐ // 

Պարտադիր բժշկական ապահովագրության ինստիտուտի ներդրումը Հայաստանում

11.09.2017

Ֆինանսական անմատչելիությամբ պայմանավորված՝ բուժօգնության չդիմելու ցուցանիշը Հայաստանում 2016թ. կազմել է 17.2%։ Բժշկական օգնության դիմելու անհրաժեշտության գիտակցման դեպքում բժշկի չդիմած անձանց քանակը վերջին 7 տարում աճել է գրեթե երկու անգամ. եթե 2009թ. 

Դժգոհ են բոլորը

Առողջապահության հարցերում այսօր դժգոհ են բոլորը։ Դժգոհ են քաղաքացիները. դժգոհ են ծառայությունների որակից, դրանց մատչելիությունից, գներից, դժգոհ են վերաբերմունքից, շատ ու շատ այլ բաներից։ Դժգոհ են բժիշկները. դժգոհ են իրենց սոցիալական կարգավիճակի նվազման միտումից, դժգոհ են եկամուտներից, դժգոհ են սարքավորումներից, որոնցով աշխատում են, դժգոհ են միջավայրից և այլն։ Դժգոհ են առողջապահության կազմակերպիչները՝ բուժհիմնարկների ղեկավարները. դժգոհ են պետպատվերի ծավալից, ֆինանսական ռեսուրսների անմատչելիությունից, լավագույն կադրերի արտահոսքից, խաղի անհստակ կանոններից և այլն։ Դժգոհ են նաև հանրային առողջապահության քաղաքականության բարձրաստիճան պատասխանատուները. դժգոհ են դեպի համակարգ ուղղվող պետական միջոցների ծավալից, համակարգը հիմնովին բարեփոխելու համար երկրում առկա ռեսուրսների սակավությունից, դժգոհ են տասնամյակներով ամրացած ոչ մրցունակ հատվածից, որից հրաժարվել հնարավոր չէ։ Շատ բաներից են դժգոհ։

Ոչինչ չփոխել հնարավոր է

Առկա ստատուս քվոն պահելը որոշ ժամանակ իհարկե հնարավոր է։ Այդ ընթացքում բժշկի մասնագիտություն ընտրած լավագույն կադրերի շրջանում Գերմանիա տեղափոխվելու համար լավ գերմաներեն սովորելը վերջնականապես կդառնա սովորույթի ուժ ստացած վարքականոն... Այդ ընթացքում միջին խավի ավելի ու ավելի շատ ներկայացուցիչներ կսովորեն բոլոր խնդիրների դեպքում ծառայություններ փնտրել արտերկրում, իսկ Վրաստանի առողջապահական համակարգը տարեց- տարի ավելի ու ավելի շատ պացիենտներ կընդունի Հայաստանից։ Այդ ընթացքում չի լավանա կամ դանդաղ, բայց շարունակաբար կվատանա կյանքի որակը Հայաստանում ի հաշիվ մարդկանց առողջության հետ կապված հարցերի։ Այդ ընթացքում համակարգն ավելի ու ավելի կկարծրանա և «կամրանա» ապագա հնարավոր փոփոխություններին ընդդիմանալու առումով։

Ստատուս քվոն կարելի է շարունակել մինչև այն պահը, երբ կհայտնվի առաջնորդների այն խումբը, որ կասի՝ մենք կտանենք համակարգն ամբողջական փոփոխությունների, քանի որ այս վիճակը սպառնալիք է դառնում մեր ազգային անվտանգությանը։

Ճեղքել ապագայի կանխատեսումների մթին համապատկերը

Համակարգն անընդհատ զարգացնելու համար անընդհատ ֆինանսական միջոցների ավելացում է պահանջվելու։ Սա իհարկե ոչ բավարար, բայց անհրաժեշտ պայմանն է։ Մեր երկիրն իր տնտեսական հնարավորություններով ու կիսապատերազմողական դրությամբ տեսանելի ապագայում դա անել չի կարողանալու։ Սպասել երրորդ աղբյուրից անընդհատ և կայուն ֆինանսական միջոցներ համակարգային փոփոխությունների գնալու համար, միամտություն է։ Ստացվում է փակուղի։ Փակ օղակ։

Այդ դեպքում ո՞րն է լուծումը։ Այս պահին կարծես լուծումը միակն է։ Կա փորձված մեխանիզմ, որը կարողանում է առկա փողը ավելի շատ փող դարձնել։ Դա, անշուշտ, ապահովագրությունն է, որն իր հետ բերում է փող, որն ավելացնում է փողը և աշխատելու նոր կանոններ է ենթադրում, կանոններ, որոնցով զարգացած աշխարհում են գործում ու բժշկվում։ Ստացվում է, որ պարտադիր բժշկական ապահովագրության ինստիտուտի ներդրումը միակ հնարավոր լույսն է, որ կարող է ճեղքել ապագայի կանխատեսումների մթին համապատկերը։ Ու դա աշխարհի փորձն է հուշում:

Պարտադիր ապահովագրություն ներդրողները. մազոխիստ, թե՞ առաջնորդ

Ակնհայտ է, որ պարտադիր բժշկական ապահովագրության ներդնելը հեշտ իրականացվող զբաղմունք չէ ամենևին։ Կընդդիմանան քաղաքացիները, ովքեր ամեն տարի ստիպված կլինեն իրենց համար զգալի վճարումներ անել։ Կընդդիմանան բժիշկները, ովքեր ստիպված կլինեն զրկվել առանձին արտոնություններից կամ աշխատել այլ կանոններով։ Կընդդիմանան առողջապահության կազմակերպիչները, ովքեր կործանարար ռիսկեր կտեսնեն ու կհնչեցնեն դրանք և կհամարեն, որ ապահովագրական ընկերությունները գալիս են տանելու իրենց հասցեագրված միջոցները։ Կընդդիմանան առողջապահության ոլորտի այն ղեկավարները, ովքեր բավարարված են իրենց հանրային ստատուսով և տրամադրված չեն տարբեր կողմերի փնովումների ու քննադատության թիրախ դառնալ։ Ու բոլորին էլ կարելի է հասկանալ։ Ու բոլորն էլ յուրովի ճիշտ կլինեն։

Հետևաբար էլի հանգում ենք ստատուս քվոյին, որն էլի բնութագրվում է «Դժգոհ են բոլորը» բանաձևով և այն հետևանքներով, որ ներկայացվեց վերևում։ Բայց նույնիսկ այս բնական թվացող փակուղում էլ ելք կա։ Հանրային առողջապահության քաղաքականության պատասխանատուներն այսօր ավելի հաճախ են բարձրաձայնում պարտադիր բժշկական ապահովագրության ներդրման ճանապարհով գնալու պատրաստակամության մասին։ Նրանց անհրաժեշտ է կառավարության և քաղաքական էլիտայի գիտակցված և բաց օժանդակությունը։ Միայն այդ դեպքում նրանք կարող են դառնալ առաջնորդության այն լոկոմոտիվը, որն ի վիճակի կլինի մի կողմից մեր դժգոհ քաղաքացիներին, դժգոհ բժիշկներին ու դժգոհ կազմակերպիչներին համոզել, որ հիվանդ համակարգը բուժելու համար ցավոտ լուծումներ են պահանջվելու, մյուս կողմից կհաղթահարի ապագա հակազդեցությունները՝ նախ և առաջ բացատրելով, մատնացույց անելով և իր հետևից առաջ տանելով։

Բժշկական ապահովագրության ներդրումն առողջապահական համակարգն առաջ տանելու կարևորագույն պայմանն է։ Այն ներդնելը երկար ու ցավոտ գործընթաց է։ Դա անել հնարավոր է միայն նվիրյալների «անձնազոհ» առաջնորդությամբ՝ երկրում քաղաքականություն իրականացնող հիմնական խաղացողների ուժեղ սատարմամբ։


Համառոտագիրը մշակվել է 2017թ. օգոստոսի 30-ին կայացած «Առոջապահության ապահովագրության ներդրման հեռանկարները Հայաստանում» վերնագրով քննարկման մասնակիցների կողմից արտահայտված կարծիքների հիման վրա:

Կլոր սեղանին մասնակցում էին անկախ վերլուծաբաններ, պետական պաշտոնյաներ, միջազգային կառույցների ներկայացուցիչներ:

Քննարկումը կազմակերպվել էր «Աջակցություն Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Ժողովին խորհրդարանական վերահսկողությունը և ընտրողների հետ հաղորդակցությունը բարելավելու նպատակով» ծրագրի շրջանակներում, Երևանում բրիտանական դեսպանատան աջակցությամբ:

ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

17.10.2019

Տեղեկատվական հանդիպում-աշխատաժողով Շիրակի մարզում

2019 հոկտեմբերի 15-ին ՀՀ Լոռու մարզի Վանաձոր քաղաքում տեղի ունեցավ «Հայաստանի Հանրապետությունից Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետություն անկանոն միգրացիայի կանխարգելում՝ պոտենցիալ միգրանտների տեղեկացվածության բարձրացման միջոցով» ծրագրի տեղեկատվական հանդիպում-աշխատաժողովների շարքը: Աշխատաժողովի հիմնական նպատակն է մասնակիցներին տեղեկություններ տրամադրել անկանոն միգրացիայի ռիսկերի, հետևանքների, Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետությունում միգրացիայի ոլորտում տեղի ունեցող զարգացումների, օտարերկրացիներին տրվող պաշտպանության ձևերի, ինչպես նաև վիճակագրական տվյալներ՝ Հայաստանից Գերմանիա արտագաղթի և վերադարձի վերաբերյալ: Աշխատաժողովի ընթացքում քննարկվել են նաև ՀՀ քաղաքացիների վերադարձի և հետընդունման (ռեադմիսիա) գործընթացը, և ներկաներին ներկայացվել է նաև ՀՀ-ում իրականացվող վերադարձողների վերաինտեգրման ծրագրերը:

 ավելին >>
24.09.2019

Տեղեկատվական հանդիպում-աշխատաժողով Շիրակի մարզում

2019 սեպտեմբերի 17-ին ՀՀ Շիրակի մարզի Գյումրի քաղաքում մեկնարկեց «Հայաստանի Հանրապետությունից Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետություն անկանոն միգրացիայի կանխարգելում՝ պոտենցիալ միգրանտների տեղեկացվածության բարձրացման միջոցով» ծրագրի տեղեկատվական հանդիպում-աշխատաժողովների շարքը: Աշխատաժողովի հիմնական նպատակն է մասնակիցներին տեղեկություններ տրամադրել անկանոն միգրացիայի ռիսկերի, հետևանքների, Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետությունում միգրացիայի ոլորտում տեղի ունեցող զարգացումների, օտարերկրացիներին տրվող պաշտպանության ձևերի, ինչպես նաև վիճակագրական տվյալներ՝ Հայաստանից Գերմանիա արտագաղթի և վերադարձի վերաբերյալ: Աշխատաժողովի ընթացքում քննարկվել են նաև ՀՀ քաղաքացիների վերադարձի և հետընդունման (ռեադմիսիա) գործընթացը, և ներկաներին ներկայացվել է նաև ՀՀ-ում իրականացվող վերադարձողների վերաինտեգրման ծրագրերը:

Միջոցառմանը մասնակցում էին պետական (տարածքային) կառավարման և տեղական ինքնակառավարման մարմինների պաշտոնյաները, համապատասխան ծառայություններ մատուցող պետական և ոչ պետական կազմակերպությունները, ԶԼՄ և ՔՀԿ ներկայացուցիչները: Աշխատաժողովն իրականացվում է Մարդկային զարգացման միջազգային կենտրոնի կողմից, ԳԴՀ Արտաքին գործերի դաշնային նախարարության ֆինանսական աջակցությամբ և ՀՀ ՏԿԵՆ Միգրացիոն ծառայության և «Հայկական Կարիտաս» բարեսիրական հասարակական կազմակերպության հետ համագործակցությամբ:

 ավելին >>

ՎԵՐՋԻՆ ՀՐԱՏԱՐԱԿՈՒՄՆԵՐԸ

25.11.2019

Ազգային Ժողովի քննիչ հանձնաժողովի գործունեության ընթացքում իրավասու մարմիններից և պաշտոնատար անձանցից տեղեկություններ ստանալու հետ կապված հարցերի վերաբերյալ

Սույն վերլուծության նպատակն է ներկայացնել Քննիչ հանձնաժողովիգործունեության ընթացքում իրավասու մարմիններից և պաշտոնատար անձանցից գրավոր տեղեկություններ ստանալու, հանձնաժողովի հրավերով՝ իրավասու պաշտոնատար անձանց հանձնաժողով ներկայանալու և բացատրություններ տալու հետ կապված օրենսդրական կարգավորումները, ինչպես նաև այդ անձանց կողմից օրենքի պահանջները չկատարելու դեպքում կիրառվող պատասխանատվության միջոցները: