ՎԵՐԼՈՒԾԱԿԱՆՆԵՐ // 

Եվրոճանապարհ. հանկարծահաս բարեկեցությա՞ն, թե՞ ծանր աշխատանքի ճանապարհ

20.12.2005

Ու՞ր են տանում ճանապարհները

Դեպի Եվրոպա ճանապարհը տարբեր մարդիկ տարբեր կերպ են ընկալում: «Դառնանք Եվրոպա, որ ավելի բարեկեցիկ ապրենք» մոտեցումը, թերևս, տիրապետողը պիտի լինի եվրոջատագովների մոտ, ինչը եթե նույնիսկ չի բարձրաձայնվում, ապա առնվազն ներքուստ ենթադրվում է: Իսկ թե ինչպես պիտի այդ բարեկեցությունը մեր «գլխին թափվի» եվրոճանապարհի վերջում, թերևս, քչերս ենք մտորել:

Որ Եվրոպացի համարվելու համար առնվազն պետք է «ապրել» ինչպես եվրոպացի, թերևս քչերը կվիճարկեն: Մենք կարծես արդեն ընկալում ենք նաև, որ եվրոպացու պես ապրելու համար պետք է որդեգրենք խաղի եվրոպական կանոնները և հետևենք այդ կանոններին այնպես, ինչպես դա կաներ միջին վիճակագրական եվրոպացին: Փաստորեն եվրաճանապարհը երկաղուր ճանապարհ է, որտեղ աղուրները միշտ զուգահեռ ու միշտ պարտադիր են:

Ինչպես տիրանալ քաղցրաբլիթներին

Խաղի եվրոպական կանոնների արմատավորումը մեզանում մեծածավալ ու երկարատև ջանքեր են պահանջելու: Խնդիրն այստեղ ոչ թե իրենց արդյունավետությունն ապացուցած նորմերի մեխանիկական պատճենումն է, այլ դրանց արդյունավետ տեղայնացումը, դրանց իրականացումն ապահովող ինստիտուցիոնալ հիմքերի ամրապնդումն ու դրանց հանդեպ հասարակական վերաբերմունքի արմատական վերափոխումը: Հետևաբար անցումային այս ողջ գործընթացը մեզանում պահանջելու է լուրջ աշխատանք առնվազն վեց հիմնական ուղղություններով.

  • ադապտացիոն նմանակման ճանապարհով ՀՀ օրենսդրության համապատասխանեցում եվրոպականին,
  • անհրաժեշտ ենթաօրենսդրական ակտերի մշակում և ընդունում,
  • նոր օրենսդրության կենսագործունեությունն ապահովող ինստիտուցիոնալ կարողությունների համապատասխանեցում,
  • կադրերի կրթման և վերապատրաստման աշխատանքներ,
  • ողջ գործընթացի ուղղորդում, մոնիտորինգ և կոորդինացում,
  • հասարակական/հոգեբանական վերափոխումներին ուղղված ջանքեր:

Եվրոպական և հայկական օրենսդրությունների մոտարկման տեսանկյունից գործընթացն արդեն զգալիորեն առաջ է գնացել: Գործող եվրոպականին ՀՀ օրենսդրության համապատասխանեցման հարցում մեզ լայն հնարավորություններ ընձեռելու է Գործընկերության և համագործակցության համաձայնագրի (ԳՀՀ) իրագործման գործողությունների ծրագրի և Եվրոպական հարևանության քաղաքականության (ԵՀՔ) գործողությունների ծրագրի մշակումը, դրանց հաստատումը և դրանցով սահմանվող ֆինանսական գործիքների արդյունավետ և նախանձախնդիր մշակումը: Հետևաբար, նշված ճանապարհին, ԳՀՀ ԳԾ-ն կարող է ճիշտ ուղեցույցը դառնալ: ԳՀՀ գործողությունների ծրագրի նախապատրաստման փուլում օրենսդրությունների համեմատման տեսանկյունից ահռելի աշխատանք է կատարված: Օրինակ, միայն բնապահպանության բնագավառի օրենսդրության համեմատական վերլուծության ընթացքում դիտարկվել են ԵՄ օրենսդրության 123 իրավական ակտեր` բաղկացած 4508 իրավական նորմերից, որոնցից ՀՀ օրենսդրությանը համապատասխան են համարվել շուրջ 100 իրավական նորմ, չհամապատասխանող` շուրջ 500-ը, իսկ շուրջ 3400 իրավական նորմ էլ պարզապես առկա չէ Հայաստանի օրենսդրական դաշտում: Մի բան պարզ է. այստեղ հսկայական աշխատանք կա անելու:

Կարծիքը, թե մեզ համար ԵՄ-ին ինտեգրվելու գերխնդիրն օրենսդրության համապատասխանեցումն է եվրոպականին, թերի է: Կան բազմաթիվ այլ կարևոր խնդիրներ և դրանց շարքում իրավունքի գերակայության ապահովման անհրաժեշտությունն է, ինչը եվրոպական իրավական համակարգի կարևորագույն բաղկացուցիչն: Ինստիտուցիոնալ կարողությունների զարգացումը նույնպես կարևորագույն խնդիրների շարքում է, որը սակայն չի կարող սահմանափակվել զուտ իշխանության գործադիր մարմինների շրջանակով: Նույն այս խնդիր մեջ իր դերն է խաղում ողջ հասարակության և պատասխանատու մարմինների պաշտոնյաների, այդ թվում նաև` դատավորների պատրաստվածության, տեղեկացվածության և կրթվածության խնդիրը:

Օրենսդրության համապատասխանեցում չպետք է նշանակի եվրոպական օրենսդրության մեխանիկական պատճենում: Եթե դրանցում հաշվի չեն առնվելու մեր ինստիտուցիոնալ, կազմակերպական, մենթալիտետային և ռեսուրսային ասպեկտները, դատական համակարգի յուրահատկությունները, ապա այդ ակտերն էլ դատապարտված են` դառնալու հռչակագրային փաստաթղթեր: Գուցե այդ դեպքում ավելի լավ է չմշակե՞լ և չզբաղվե՞լ նորմատիվ-իրավական փաստաթղթերի նորացման ու համապատասխանեցման խնդրով, որպեսզի այնուհետև չվարկաբեկել այդ ողջ գործընթացը` չհետևելով և չենթարկվելով սահմանված նորմերին:

Եվ վերջին հաշվով այս ամենը պետք է ամբողջականացնել հանրային վերահսկողության և հասարակական մասնակցության մեխանիզմների մշակմամբ և դրանց իրագործման ապահովմամբ: Այս  ճանապարհին մենք, փաստորեն, ունենք ոչ միայն իշխանության, պետական մարմինների, այլ նաև հասարակական հատվածի և ողջ հանրության աջակցության ու ներգրավման կարիքը:

Պատրանքներից անդին

Եվ այսպես, ո՞րն է, ի վերջո, եվրոպական ճանապարհը: Այն ամենօրյա հետևողական և ծանր աշխատանքի ճանապարհն է, հանրային նպատակադրման, ուժերի արդյունավետ համադրման, նախանձախնդիր ջանադրման ու վերափոխվել ցանկանալու ճանապարհն է: Այո՜, այն նաև ապագա բարեկեցիկ կյանքի ճանապարհն է, որ այսօրվա մեր հետևողականությունից է կախված:  


Համառոտագիրը մշակվել է ՄԶՄԿ 2005թ-ի դեկտեմբերի 20-ին կայացած` ԳՀՀ իրագործման գործողությունների ծրագրի «Բնապահպանություն» գլխի քննարկման մասնակից ների կողմից արտահայտված կարծիքների հիման վրա: Կլոր սեղանին մասնակցում էին անկախ վերլուծաբաններ, պետական պաշտոնյաներ, միջազգային կառույցների ներկայացուցիչներ: Քննարկումը կազմակերպվել էր Մեծ Բրիտանիայի Միջազգային զարգացման դեպարտամենտի աջակցությամբ:

ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

17.10.2019

Տեղեկատվական հանդիպում-աշխատաժողով Շիրակի մարզում

2019 հոկտեմբերի 15-ին ՀՀ Լոռու մարզի Վանաձոր քաղաքում տեղի ունեցավ «Հայաստանի Հանրապետությունից Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետություն անկանոն միգրացիայի կանխարգելում՝ պոտենցիալ միգրանտների տեղեկացվածության բարձրացման միջոցով» ծրագրի տեղեկատվական հանդիպում-աշխատաժողովների շարքը: Աշխատաժողովի հիմնական նպատակն է մասնակիցներին տեղեկություններ տրամադրել անկանոն միգրացիայի ռիսկերի, հետևանքների, Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետությունում միգրացիայի ոլորտում տեղի ունեցող զարգացումների, օտարերկրացիներին տրվող պաշտպանության ձևերի, ինչպես նաև վիճակագրական տվյալներ՝ Հայաստանից Գերմանիա արտագաղթի և վերադարձի վերաբերյալ: Աշխատաժողովի ընթացքում քննարկվել են նաև ՀՀ քաղաքացիների վերադարձի և հետընդունման (ռեադմիսիա) գործընթացը, և ներկաներին ներկայացվել է նաև ՀՀ-ում իրականացվող վերադարձողների վերաինտեգրման ծրագրերը:

 ավելին >>
24.09.2019

Տեղեկատվական հանդիպում-աշխատաժողով Շիրակի մարզում

2019 սեպտեմբերի 17-ին ՀՀ Շիրակի մարզի Գյումրի քաղաքում մեկնարկեց «Հայաստանի Հանրապետությունից Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետություն անկանոն միգրացիայի կանխարգելում՝ պոտենցիալ միգրանտների տեղեկացվածության բարձրացման միջոցով» ծրագրի տեղեկատվական հանդիպում-աշխատաժողովների շարքը: Աշխատաժողովի հիմնական նպատակն է մասնակիցներին տեղեկություններ տրամադրել անկանոն միգրացիայի ռիսկերի, հետևանքների, Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետությունում միգրացիայի ոլորտում տեղի ունեցող զարգացումների, օտարերկրացիներին տրվող պաշտպանության ձևերի, ինչպես նաև վիճակագրական տվյալներ՝ Հայաստանից Գերմանիա արտագաղթի և վերադարձի վերաբերյալ: Աշխատաժողովի ընթացքում քննարկվել են նաև ՀՀ քաղաքացիների վերադարձի և հետընդունման (ռեադմիսիա) գործընթացը, և ներկաներին ներկայացվել է նաև ՀՀ-ում իրականացվող վերադարձողների վերաինտեգրման ծրագրերը:

Միջոցառմանը մասնակցում էին պետական (տարածքային) կառավարման և տեղական ինքնակառավարման մարմինների պաշտոնյաները, համապատասխան ծառայություններ մատուցող պետական և ոչ պետական կազմակերպությունները, ԶԼՄ և ՔՀԿ ներկայացուցիչները: Աշխատաժողովն իրականացվում է Մարդկային զարգացման միջազգային կենտրոնի կողմից, ԳԴՀ Արտաքին գործերի դաշնային նախարարության ֆինանսական աջակցությամբ և ՀՀ ՏԿԵՆ Միգրացիոն ծառայության և «Հայկական Կարիտաս» բարեսիրական հասարակական կազմակերպության հետ համագործակցությամբ:

 ավելին >>

ՎԵՐՋԻՆ ՀՐԱՏԱՐԱԿՈՒՄՆԵՐԸ

25.11.2019

Ազգային Ժողովի քննիչ հանձնաժողովի գործունեության ընթացքում իրավասու մարմիններից և պաշտոնատար անձանցից տեղեկություններ ստանալու հետ կապված հարցերի վերաբերյալ

Սույն վերլուծության նպատակն է ներկայացնել Քննիչ հանձնաժողովիգործունեության ընթացքում իրավասու մարմիններից և պաշտոնատար անձանցից գրավոր տեղեկություններ ստանալու, հանձնաժողովի հրավերով՝ իրավասու պաշտոնատար անձանց հանձնաժողով ներկայանալու և բացատրություններ տալու հետ կապված օրենսդրական կարգավորումները, ինչպես նաև այդ անձանց կողմից օրենքի պահանջները չկատարելու դեպքում կիրառվող պատասխանատվության միջոցները: