ՎԵՐԼՈՒԾԱԿԱՆՆԵՐ // 

Ղարաբաղյան հակամարտություն. իշխանության կռվան, թե՞ գիտակցված խնդիր, որ լուծում է պահանջում

12.10.2007

Մոտենում են նախագահական ընտրությունները թե՛ Հայաստանում, թե՛ Ադրբեջանում: 2008-ի մասին խոսելիս քաղաքական գործիչներն ամեն անգամ չեն ծուլանում ավելացնել «ընտրությունների տարի» բնորոշիչը: Փաստ է, որ ընտրությունների արդյունքները պայմանավորելու են հետագա զարգացումները բոլոր ոլորտներում: Հակամարտության ոլորտը թերևս այն միակն է, որտեղ վերջնանպատակը, այսինքն՝ դրա կարգավորումն, այնպիսի կենսական անհրաժեշտություն է, որ թվում է, թե անկախ ընտրական արդյունքներից, հակամարտության լուծումը պետք է շարունակի մնալ նորընտիր իշխանությունների տեսլականի առանցքային սյուներից մեկը: Այդպե՞ս է արդյոք:

Հակամարտությունը՝ խճճված պետական, քաղաքական և հասարակական հարաբերությունների հորձանուտում

Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունը կարելի է դիտարկել երեք հարթություններում.

1. պետական,

2. քաղաքական,

3. հասարակական կապեր և հարաբերություններ:

Դիտարկելով այս հակամարտությունը պետական մակարդակում՝ պետք է փորձել պատասխանել մի հարցի. արդյո՞ք այս խնդիրը և դրա լուծման տարբերակներն ածանցվում են իշխանության պահպանման, թե՞ ազգային շահից: Ավելի քան տաս տարի հակամարտող պետությունները ջանքեր են գործադրում` խորքային, թե ձևական, կառուցելու գործող ժողովրդավարություն: Թե՛ Ադրբեջանում, թե՛ Հայաստանում իշխանափոխության մշակույթ և ինստիտուտ, որպես այդպիսին, դեռևս գոյություն չունի: Երկու պետություններում էլ իշխանությունների վերարտադրման բնազդը երբեմն շատ ավելի ուժեղ է եղել, քան նվիրվածությունը ժողովրդավարական գաղափարախոսությանը, ինչը կարելի է ազգային շահի բնութագրիչ համարել գոնե Հայաստանում: Ի՞նչ է ասելու 2008-ը:

Քաղաքական դաշտում Ղարաբաղյան հակամարտությունը շարունակում է մնալ շահարկման առարկա: Հակամարտող պետություններում քաղաքական ծրագրերն ու գաղափարախոսություններն ուղղակիորեն կառուցվում են ընտրազանգվածի կողմից խնդրի և հնարավոր կարգավորման ընկալման վերաբերյալ հավանական արձագանքների կանխատեսման հիման վրա: Իսկ երբ այդ ընտրազանգվածի զգալի մասի մարմինը դեռևս նվվում է պատերազմի վերքերից, կանխատեսումներ անելը բարդ չէ…

Հասարակական հարաբերությունները նկարագրելիս կարելի է նույնիսկ անուն առ անուն թվարկել այն միջոցառումները, որտեղ հայերն ու ադրբեջանցիները հանդիպել են միմյանց, այնքան սակավաթիվ են դրանք: Հասարակական կապերը սովորաբար սահմանափակվում են երրորդ երկրում կազմակերպված համաժողովներով ու հանդիպումներով, որտեղ որպես կանոն, վերջերս հանդիպում են միշտ միևնույն դեմքերը: Անձնական շփումների հաճախակիությունը հետզհետե խլացնում է սուր խնդիրների առկայությունը, մինչդեռ դրանք ոչ մի տեղ չեն անհետացել: Պահպանելով գործող ձևաչափերը՝ արդեն հրատապ է դառնում նորերի կիրառումը: Հակամարտության սուր անկյունները բազմաթիվ են, և ապահովելով շփումների քանակական և որակական բազմազանությունը՝ թերևս կարելի է նպաստել եթե ոչ դրանց հարթեցմանը, ապա գոնե կողմերի փոխադարձ ընկալմանը:

Պատասխան՝ հաջորդ հարցերում

Հնարավոր է արդյո՞ք քաղաքական կամքի և իշխանական նկրտումների համատեղելիություն: Հնարավո՞ր է հրաժարում թշնամու կերպարից: Նույնիսկ «այոն» բավական չի այստեղ, քանզի այն ենթադրում է ձախողումներ, պարտություններ, փոքրիկ հաղթանակներ և անխոջ աշխատանք` հետևողական, նվիրված: Հնարավո՞ր է ցատկել գլխից վերև…

Ճանապարհները դեպի այս հարցերի պատասխանները կհանգեցնեն այն հարցի պատասխանին, թե պատրա՞ստ են արդյոք երկու երկրների նորընտիր իշխանությունները հետ կանգնել խնդրի շահարկման գայթակղությունից: Եթե ոչ, ներկա միտումները ոչինչ հուսադրող չեն խոստանում…


Համառոտագիրը մշակվել է ՄԶՄԿ 2007թ-ի հոկտեմբերի 12-ին կայացած՝ «Հայ-ադրբեջանական հարաբերություններ. նախընտրական տարվա գործոնը» վերնագրով քննարկման մասնակիցների կողմից արտահայտված կարծիքների հիման վրա: Կլոր սեղանին մասնակցում էին անկախ վերլուծաբաններ, պետական պաշտոնյաներ, միջազգային կառույցների ներկայացուցիչներ: Քննարկումը կազմակերպվել էր «Ֆրիդրիխ Էբերտ» հիմնադրամի աջակցությամբ:

ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

17.10.2019

Տեղեկատվական հանդիպում-աշխատաժողով Շիրակի մարզում

2019 հոկտեմբերի 15-ին ՀՀ Լոռու մարզի Վանաձոր քաղաքում տեղի ունեցավ «Հայաստանի Հանրապետությունից Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետություն անկանոն միգրացիայի կանխարգելում՝ պոտենցիալ միգրանտների տեղեկացվածության բարձրացման միջոցով» ծրագրի տեղեկատվական հանդիպում-աշխատաժողովների շարքը: Աշխատաժողովի հիմնական նպատակն է մասնակիցներին տեղեկություններ տրամադրել անկանոն միգրացիայի ռիսկերի, հետևանքների, Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետությունում միգրացիայի ոլորտում տեղի ունեցող զարգացումների, օտարերկրացիներին տրվող պաշտպանության ձևերի, ինչպես նաև վիճակագրական տվյալներ՝ Հայաստանից Գերմանիա արտագաղթի և վերադարձի վերաբերյալ: Աշխատաժողովի ընթացքում քննարկվել են նաև ՀՀ քաղաքացիների վերադարձի և հետընդունման (ռեադմիսիա) գործընթացը, և ներկաներին ներկայացվել է նաև ՀՀ-ում իրականացվող վերադարձողների վերաինտեգրման ծրագրերը:

 ավելին >>
24.09.2019

Տեղեկատվական հանդիպում-աշխատաժողով Շիրակի մարզում

2019 սեպտեմբերի 17-ին ՀՀ Շիրակի մարզի Գյումրի քաղաքում մեկնարկեց «Հայաստանի Հանրապետությունից Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետություն անկանոն միգրացիայի կանխարգելում՝ պոտենցիալ միգրանտների տեղեկացվածության բարձրացման միջոցով» ծրագրի տեղեկատվական հանդիպում-աշխատաժողովների շարքը: Աշխատաժողովի հիմնական նպատակն է մասնակիցներին տեղեկություններ տրամադրել անկանոն միգրացիայի ռիսկերի, հետևանքների, Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետությունում միգրացիայի ոլորտում տեղի ունեցող զարգացումների, օտարերկրացիներին տրվող պաշտպանության ձևերի, ինչպես նաև վիճակագրական տվյալներ՝ Հայաստանից Գերմանիա արտագաղթի և վերադարձի վերաբերյալ: Աշխատաժողովի ընթացքում քննարկվել են նաև ՀՀ քաղաքացիների վերադարձի և հետընդունման (ռեադմիսիա) գործընթացը, և ներկաներին ներկայացվել է նաև ՀՀ-ում իրականացվող վերադարձողների վերաինտեգրման ծրագրերը:

Միջոցառմանը մասնակցում էին պետական (տարածքային) կառավարման և տեղական ինքնակառավարման մարմինների պաշտոնյաները, համապատասխան ծառայություններ մատուցող պետական և ոչ պետական կազմակերպությունները, ԶԼՄ և ՔՀԿ ներկայացուցիչները: Աշխատաժողովն իրականացվում է Մարդկային զարգացման միջազգային կենտրոնի կողմից, ԳԴՀ Արտաքին գործերի դաշնային նախարարության ֆինանսական աջակցությամբ և ՀՀ ՏԿԵՆ Միգրացիոն ծառայության և «Հայկական Կարիտաս» բարեսիրական հասարակական կազմակերպության հետ համագործակցությամբ:

 ավելին >>

ՎԵՐՋԻՆ ՀՐԱՏԱՐԱԿՈՒՄՆԵՐԸ

25.11.2019

Ազգային Ժողովի քննիչ հանձնաժողովի գործունեության ընթացքում իրավասու մարմիններից և պաշտոնատար անձանցից տեղեկություններ ստանալու հետ կապված հարցերի վերաբերյալ

Սույն վերլուծության նպատակն է ներկայացնել Քննիչ հանձնաժողովիգործունեության ընթացքում իրավասու մարմիններից և պաշտոնատար անձանցից գրավոր տեղեկություններ ստանալու, հանձնաժողովի հրավերով՝ իրավասու պաշտոնատար անձանց հանձնաժողով ներկայանալու և բացատրություններ տալու հետ կապված օրենսդրական կարգավորումները, ինչպես նաև այդ անձանց կողմից օրենքի պահանջները չկատարելու դեպքում կիրառվող պատասխանատվության միջոցները: